Bevallen in het buitenland
Je woont in het buitenland, je bent zwanger en dan komt de vraag: waar ga ik bevallen? Terug naar huis vliegen of gewoon blijven waar je bent? Voor veel emigranten voelt die keuze groter dan hij misschien is. Want laten we eerlijk zijn: vrouwen bevallen over de hele wereld, elke dag.
Toch brengt bevallen in het buitenland wel degelijk unieke uitdagingen met zich mee Andere ziekenhuizen, een ander zorgsysteem, soms een taalbarrière en geen familie om de hoek. Maar het brengt ook verrassende voordelen. Denk aan lagere kosten, een andere kijk op zorg en de bijzondere ervaring om je kindje letterlijk als wereldburger te verwelkomen.
We spraken met twee moeders die het meemaakten. Shisei beviel op Bali en Jenna in Spanje. Hun verhalen laten zien dat bevallen in het buitenland niet eng hoeft te zijn, maar dat goede voorbereiding wel het verschil maakt.
Wel en niet doen bij bevallen in het buitenland
Voordat we de verhalen induiken, eerst een paar praktische lessen die beide moeders met ons deelden.
Aanraders:
- Zoek een arts of vroedvrouw waarbij je je prettig voelt, ook al is dat niet de meest voor de hand liggende keuze. Shisei koos uiteindelijk voor een lokale gynaecoloog in haar dorp in plaats van een westers ziekenhuis, simpelweg omdat het contact beter voelde.
- Informeer je goed over hoe het zorgsysteem werkt in jouw land. In Spanje is het bijvoorbeeld de gynaecoloog die op dat moment dienst heeft die bij je bevalling aanwezig is, niet degene die je de hele zwangerschap begeleidde.
- Regel een steunnetwerk, hoe klein ook. Shisei huurde een Britse vroedvrouw in voor een privécursus. Jenna leunde op haar man en vrienden in de buurt.
- Vraag lokale vrouwen naar hun ervaringen. Zij weten precies hoe het werkt en waar de beste zorg te vinden is.
Wat je zeker niet moet doen:
- Ga er niet vanuit dat alles hetzelfde werkt als in Nederland of België. Nazorg bijvoorbeeld is in Spanje vrijwel onbestaand. Na een à twee nachten sta je buiten.
- Verwacht niet dat je gynaecoloog automatisch bij de bevalling is. Check dit vooraf.
- Onderschat de taalbarrière niet, vooral als er medische termen bij komen kijken. Zorg dat iemand kan vertalen indien nodig.
- Wacht niet te lang met het regelen van documenten. In Spanje moet je je kindje binnen tien dagen registreren.
Shisei: bevallen op Bali
Shisei woonde anderhalf jaar op Bali toen ze beviel. Samen met haar partner runde ze daar een zaak. Terugvliegen naar Nederland was voor haar geen optie. Praktisch gezien zou dat maanden weg zijn van het bedrijf. En bovendien: waarom zou je terug moeten naar je geboorteland om te bevallen?
De zoektocht naar de juiste zorg
Hoewel er op Bali moderne, westerse ziekenhuizen zijn, voelde Shisei zich daar niet op haar gemak bij de gynaecologen. Uiteindelijk kwam ze terecht bij een lokale gynaecoloog waar ook de vrouwen uit haar dorp naartoe gingen. Meteen voelde ze zich veilig. Hij werkte in het lokale ziekenhuis en daar zou ze bevallen.
De zorg was verrassend betaalbaar. Een reguliere controle met echo kostte omgerekend zo’n zes euro. Een 3D-echo: tien euro. Shisei betaalde sociale zekerheid via het Indonesische BPJS, vergelijkbaar met het oude Nederlandse ziekenfonds. Haar keizersnede werd volledig vergoed.
De bevalling zelf
Om 01.30 uur werd Shisei wakker van de weeën. Na een telefoontje met de gynaecoloog vertrokken zij en haar partner naar het ziekenhuis, twintig minuten rijden over een slingerende weg vol gaten. Hun vaste taxichauffeur stond al stand-by, want zelf hadden ze alleen scooters.
De verloskamer was basic. Vijf bedden op nog geen anderhalve meter van elkaar, gescheiden door gordijntjes. Vijf zusters achter een balie. Shisei voelde zich net Rachel uit Friends, wachtend terwijl andere vrouwen sneller bevielen.
Het duurde lang. Om 05.15 was ze in het ziekenhuis met één centimeter ontsluiting. Om 17.30 zat ze op vier centimeter, daarna vrij snel op zes. Maar daar bleef het uren steken. Westerse hulpmiddelen om de bevalling te ondersteunen waren er niet. Ze stond voor de volgende keuze: doorgaan met persen of een keizersnede met ruggenprik.
Hoewel Shisei de hele zwangerschap had gezegd dat ze absoluut geen keizersnede wilde, koos ze uiteindelijk toch daarvoor. Niet voor zichzelf, maar voor haar dochter. Ze wilde niet het risico nemen dat ze beiden uitgeput zouden raken. Om 00.13 uur zag haar dochter haar eerste levenslicht.
Culturele verschillen in Bali
Wat Shisei niet wist: Balinese gynaecologen voeren relatief veel keizersnedes uit. Dat heeft te maken met de hindoeïstische geloofsovertuiging waarbij bepaalde dagen gunstig zijn om een kind ter wereld te brengen. Balinese families laten deze dagen vaak bepalen door een mangku (een geestelijk leider) of via hun speciale kalender waarop ook alle ceremonies staan.
Het litteken dat ze overhield was opvallend klein, een minimale streep. Een kennis die in Nederland twee keizersnedes had gehad, had juist een zigzag litteken.
Op de verloskamer wilden de zusters niet dat Shisei haar bed verliet, zelfs niet om te plassen. Stel je voor dat er plotseling een arm van de baby uit haar vagina zou vallen, was hun redenering. Shisei vond dat natuurlijk onzin en liep gewoon naar het toilet, infuus in haar hand.
Ze vroeg ook om een yogabal om op te zitten. Die hadden ze niet. Een van Shisei’s werknemers haalde er uiteindelijk eentje van thuis. Na de bevalling doneerde Shisei de bal aan het ziekenhuis. Ze werd beleefd bedankt, maar eigenlijk hadden ze geen flauw idee wat ze ermee moesten doen.
Bevallen zonder familiesteun
Shisei miste haar familie niet zozeer als ondersteuning. Ze belden veel en iedereen leefde op afstand mee. Wat wel hielp was de privécursus die ze boekte bij een Britse vroedvrouw die al twintig jaar op Bali woonde. Vijfhonderd euro lichter, maar daarna voelde het alsof ze alles aankonden.
Nazorg op Bali
Voor nazorg op Bali kozen Shisei en haar partner bewust niet. Op Bali zijn genoeg mensen die graag voor kinderen zorgen, maar de lokale geloofsovertuigingen wrongen te veel met hun westerse manier van opvoeden. Zo mag een baby de eerste zes maanden de vloer niet aanraken, zelfs niet op een speciaal kleed. Balinezen stimuleren dus helemaal niet dat baby’s zich optrekken of leren staan in een box.
Wat hen nog het meest over de streep trok, was de hygiëne. Op Bali is iedereen regelmatig ziek. Vind je het gek als je urenlang met een varken aan het spit in de brandende zon zit te wachten bij een tempel?
Shisei en haar partner moesten hun eigen personeel op de zaak herhaaldelijk aan dezelfde hygiënevoorschriften herinneren. Vraag het aan iemand die een zaak op Bali heeft en die beaamt dit direct. Ze wilden simpelweg niet dat hun dochter, met haar nog fragiele immuunsysteem, met nare ziektes in aanraking zou komen.
Het mooiste en het moeilijkste aan bevallen op Bali
Het meest prettige? Het respect dat iedereen op Bali heeft voor zwangere vrouwen. Niet het gemaakte respect dat toeristen soms ervaren, maar oprecht. En dat ze met volle teugen van haar zwangerschap kon genieten.
Het moeilijkste? Zwangerschapskleding. Die verkochten ze nauwelijks en wat er was, was van slechte kwaliteit. Shisei stapte uiteindelijk over op sportleggings en toeristische kleding. Vooral dat laatste werd ze behoorlijk zat.
Jenna: bevallen in Spanje
Jenna verhuisde samen met haar Braziliaanse man naar Spanje. Ze hadden Portugal, Italië en Spanje met elkaar vergeleken en keken naar kwaliteit van leven, werkgelegenheid en woonkosten. Spanje kwam als winnaar uit de bus. Anderhalf jaar later beviel Jenna van hun zoontje.
De keuze voor Spanje
De kinderwens was er al voor de verhuizing. Toen ze eenmaal gesetteld waren, hoefden ze niet lang na te denken. De regio waar ze wonen is ontzettend kindvriendelijk. Wat is er mooier dan opgroeien met het strand om de hoek en meer dan driehonderd dagen per jaar warm weer?
Het zorgsysteem in Spanje uitpluizen
Het kostte Jenna wel even tijd om het Spaanse zorgsysteem te doorgronden. Ze startte bij een privégynaecoloog die Engels sprak, want dat gaf haar een gerust gevoel. Alles begrijpen en vrijuit vragen kunnen stellen in een taal die je goed beheerst, dat is prettig als je zwanger bent.
Na een paar weken liet de gynaecoloog weten dat het verstandig was om ook in een openbaar ziekenhuis langs te gaan voor de echo’s. Zo zou alle medische informatie daar geregistreerd staan voor de bevalling.
Wat Jenna niet wist: in Spanje is het niet vanzelfsprekend dat jouw gynaecoloog bij de bevalling aanwezig is.
De gynaecoloog die dienst heeft in het ziekenhuis neemt die rol op zich. In de praktijk zijn het vooral de vroedvrouwen die het werk doen. De gynaecoloog komt alleen tussen als het medisch nodig is.
De kosten
Omdat Jenna sociale zekerheid betaalt in Spanje, werd alles in het openbare ziekenhuis vergoed. Echo’s, controles, de bevalling, alles. Ze bleef maandenlang wachten op een factuur die nooit kwam. Dat was even wennen, zeker vergeleken met België, waar je toch altijd iets moet bijbetalen.
De bevalling zelf
Jenna kijkt terug op een aangename bevalling. Mede dankzij de gezellige vroedvrouwen zou ze het zo opnieuw doen. Er werd haar vooraf verteld dat Spanje snel keizersnedes uitvoert en snel een ruggenprik aanbiedt, maar daar merkte ze persoonlijk niets van. Er werd geluisterd naar haar wensen.
Wel een cultureel verschil: thuisbevallen of bevallen in bad is in Spanje niet gebruikelijk.
En ze zijn niet zo enthousiast als je aankomt met een uitgebreid bevalplan.
De taalbarrière
Het meest uitdagend vond Jenna de taalbarrière.
Ze begreep al veel Spaans, maar spreken ging nog moeizaam.
En al helemaal als er medische termen bij kwamen kijken. Gelukkig stond haar man dag en nacht naast haar om te vertalen wanneer nodig.
Geen nazorg
Wat Jenna het meest verraste, is dat er in Spanje weinig tot geen nazorg is. Na één à twee nachten word je uit het ziekenhuis ontslagen en sta je er vrijwel alleen voor.
Geen kraamhulp, geen familie in de buurt. Dat was even wennen en ze hadden zeker tijd nodig om hun draai daarin te vinden.
Welke nationaliteit krijgt je baby?
Een vraag die veel aanstaande ouders bezighoudt: welke nationaliteit krijgt mijn kind als het in het buitenland geboren wordt? Het antwoord hangt af van waar je bevalt en welke nationaliteit jij en je partner hebben.
Twee systemen: geboorterecht versus afstamming
Landen hanteren grofweg twee systemen.
Bij geboorterecht (in het Latijn: ius soli, oftewel recht van de grond) krijgt een kind automatisch de nationaliteit van het land waar het geboren wordt. Dit systeem zie je vooral in Noord- en Zuid-Amerika. Wordt je baby geboren in de Verenigde Staten, Canada, Brazilië of Argentinië? Dan heeft je kindje meteen die nationaliteit, ongeacht waar jij vandaan komt.
De meeste Europese en Aziatische landen werken anders. Daar geldt afstammingsrecht (ius sanguinis, recht van het bloed). De nationaliteit van je kind wordt bepaald door de nationaliteit van de ouders, niet door de geboorteplaats.
Daarom kreeg Shisei’s dochter, geboren op Bali, de Nederlandse nationaliteit. En Jenna’s zoontje, geboren in Spanje, de Belgische.
Hoe werkt het voor Nederlanders en Belgen?
Voor Nederlandse ouders geldt: je kind krijgt automatisch de Nederlandse nationaliteit als ten minste één van de ouders Nederlander is op het moment van de geboorte. Het maakt niet uit in welk land de baby geboren wordt.
Voor Belgische ouders werkt het vergelijkbaar. Is één van de ouders Belg? Dan is het kind ook Belg, ongeacht de geboorteplaats.
Let wel op bij gemengde stellen. Als de ene ouder Nederlander of Belg is en de andere een andere nationaliteit heeft, kan je kind soms twee nationaliteiten krijgen. Dat hangt af van de regels in het land van de andere ouder.
Sommige landen bieden extra mogelijkheden
In bepaalde landen kun je na verloop van tijd de lokale nationaliteit aanvragen voor je kind. Jenna is dit van plan voor haar zoontje. Na een jaar in Spanje gewoond te hebben, kan hij de Spaanse nationaliteit krijgen. Handig als je van plan bent om langdurig in dat land te blijven.
Andere landen, zoals Indonesië, geven niet zomaar de nationaliteit aan kinderen van buitenlanders. Shisei’s dochter heeft dan ook alleen de Nederlandse nationaliteit, ondanks dat ze op Bali geboren is.
Achternaam en registratie van je pasgeboren baby
Na de geboorte moet je je baby registreren, zowel lokaal als bij de ambassade of het consulaat van je eigen land. Hoe snel dat moet, verschilt per land. In Spanje heb je tien dagen. Jenna en haar man planden daarom meerdere afspraken in, omdat je nooit precies weet wanneer de baby komt.
Let ook op praktische zaken rond de registratie. In Spanje krijgen kinderen twee achternamen, die van beide ouders. Dit moet je bij de geboorte meteen regelen, want achteraf kun je het niet meer veranderen. In veel landen moet je de geboorte binnen een bepaalde termijn aangeven, in Spanje bijvoorbeeld binnen tien dagen.
Vergeet ook niet om de geboorte te laten registreren bij de Nederlandse of Belgische ambassade en eventueel in het geboorteregister in Den Haag of bij de Belgische gemeente. Zo voorkom je problemen als je later een paspoort of andere documenten voor je kind nodig hebt.
Zorg dat je vooraf weet welke documenten je nodig hebt. Vaak gaat het om een geboorteakte van het lokale ziekenhuis of gemeente, je eigen paspoort en soms een huwelijksakte of partnerschapsregistratie. De ambassade kan je precies vertellen wat je moet regelen.
Wat je moet doen:
- Check ruim voor de bevalling welke nationaliteit of nationaliteiten je kind kan krijgen
- Regel erkenning door de vader voor de geboorte als je niet getrouwd bent
- Informeer bij de ambassade welke documenten je nodig hebt voor registratie
- Houd rekening met termijnen, in Spanje moet registratie binnen tien dagen
Dit doe je beter niet:
- Ga er niet vanuit dat je kind automatisch de nationaliteit krijgt van het land waar het geboren wordt, de meeste Europese en Aziatische landen werken niet zo
- Wacht niet te lang met de verklaring als Belgische ouder die zelf in het buitenland geboren is, je hebt maar vijf jaar de tijd
- Vergeet niet de geboorte ook in Nederland of België te laten registreren
Je kind zien opgroeien als wereldburger
Beide moeders zijn enthousiast over het opvoeden van hun kinderen in meerdere culturen.
Shisei’s dochter groeit op met Nederlands, Engels en Spaans, want het gezin woont inmiddels in Spanje. Jenna’s zoontje leert Nederlands van mama, Portugees van papa en Spaans op de opvang. Engels pikt hij onbewust op omdat zijn ouders die taal onderling spreken.
Shisei is blij dat haar dochter zo vrij opgroeit in een land waar kinderen heel gewenst zijn en mensen lief zijn voor de kleintjes.
Jenna hoopt dat haar zoon de structuur en nuchterheid uit België meekrijgt, de warmte en sterke familiebanden uit Brazilië en het ontspannen, sociale leven uit Spanje.
Zou je opnieuw bevallen in het buitenland?
Beide moeders zeggen volmondig ja. Shisei zou absoluut weer op Bali bevallen, al is het nu praktisch lastiger zonder zaak en huis daar. Jenna gaat met nog meer zelfvertrouwen een eventuele tweede bevalling in Spanje tegemoet, nu ze weet hoe alles werkt.
Hun belangrijkste advies? Bedenk wat voor jou en je toekomstige baby de minst stressvolle situatie oplevert. En durf los te laten wat je van thuis kent. Een andere manier van werken is niet per se slechter. Het is simpelweg anders.
Niets meer missen?
Schrijf je in voor onze nieuwe blogs of volg ons op onze socials:
