Hoe omgaan met heimwee na emigratie
Er zijn dagen waarop emigreren voelt als het beste idee dat je ooit had. En dan zijn er dagen waarop je denkt: oké, wie heeft er aan mijn hart zitten morrelen?
De feestdagen zijn daar kampioen in, maar ze zijn niet alleen. Heimwee duikt ook graag op bij verjaardagen, jubilea, moederdag of vaderdag en bij grote gebeurtenissen zoals een geboorte, ziekte of een afscheid. Alle momenten waarbij je vroeger vanzelfsprekend “samen” was, vragen nu een vlucht, een strak plan, een tijdschema, een investering of eindigen soms gewoon met: je bent er niet bij.
En alsof dat nog niet verwarrend genoeg is: ook mensen die terug verhuizen naar hun “thuisland” kunnen heimwee krijgen. Dan mis je ineens het land dat je net achterliet, met je routines, je favoriete plekjes en de versie van jezelf die je daar was. Dat past perfect in wat vaak “reverse culture shock” wordt genoemd: terugkeren voelt minder vanzelfsprekend dan je dacht. Want ook je “herkomstland” is intussen erg veranderd.
Wat is heimwee eigenlijk?
Heimwee is zelden alleen “ik mis mijn land”. Het is vaak een mengeling van gemis aan mensen, tradities en rituelen, eten en drinken, taal en vanzelfsprekendheid en soms ook gewoon rouw om wat je achterliet. Het kan bovendien opvallend “onlogisch” aanvoelen: je hebt een goed leven opgebouwd, je wéét waarom je verhuisde en toch zit er een brok in je keel.
Dat betekent niet dat het “tussen je oren” zit. Heimwee is een wetenschappelijk beschreven ervaring die samenhangt met stress, minder goed functioneren en zowel emotionele als lichamelijke klachten.
Heimwee is niet altijd tastbaar, maar wel écht
Soms kan je het niet goed uitleggen. Je wordt gewoon door heimwee overvallen. Een geur, een liedje, een bepaald soort licht, een foto van een familietafel… en bam, daar is het.
Er is zelfs een bekende, extreme illustratie van hoe sterk emoties je lichaam kunnen beïnvloeden: het zogenaamde “broken-heart syndrome” (takotsubo), een tijdelijke hartspierzwakte die kan optreden na intense emotionele of fysieke stress. Dat is natuurlijk niet hetzelfde als heimwee, maar het toont wel dat verdriet en stress zich heel echt in je lichaam kunnen tonen.
Symptomen van heimwee
Heimwee ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit, maar vaak merk je een combinatie van emotionele, mentale en lichamelijke signalen.
Emotioneel kan dat gaan over verdriet, prikkelbaarheid, huilbuien, eenzaamheid, sneller gekwetst zijn of een gevoel van “ik hoor nergens helemaal bij”.
Mentaal zie je vaak piekeren, voortdurend vergelijken met “thuis”, moeite met concentreren of beslissingen nemen en het gevoel dat alles meer moeite kost.
Lichamelijk kan heimwee zich tonen als vermoeidheid, slechter slapen, spanningshoofdpijn, een knoop in de maag, minder of net meer eetlust, onrust in je lijf of vaker kleine kwaaltjes.
Belangrijk detail: als je lichaam “raar doet”, wil dat niet zeggen dat je zwak bent. Het wil meestal zeggen dat je systeem al een tijdje op aanpassing draait.
Waarom komt heimwee harder binnen rond feestdagen en mijlpalen?
Omdat die momenten je confronteren met één simpele realiteit: “hier” en “thuis” vallen niet meer samen.
Tijdens feestdagen zie je tradities doorgaan zonder jou. Op verjaardagen voel je extra dat je normaal bij die mensen zou zijn. En op je eigen verjaardag kan het raar genoeg net extra binnenkomen: je viert wel, maar het voelt minder ‘echt’ zonder je vertrouwde gezichten.
Zo pak je heimwee aan, zonder jezelf te forceren om alleen maar positief te doen
Begin met concreet maken wat je mist
Wat meestal helpt, is eerst concreet krijgen wat je precies mist. Niet “ik mis thuis”, maar iets specifieks zoals: ik mis mijn moeder haar stem, ik mis dat spontane binnenspringen, ik mis de humor die niemand hoeft uit te leggen.
Als je dat helder hebt, wordt het makkelijker om iets te bedenken dat je vandaag al wat troost of houvast geeft. Schrijf het op, dat is vaak al een eerste stap in het verwerkingsproces.
Creëer nieuwe rituelen die bij je nieuwe context passen
Daarna helpt het om één tot drie kleine rituelen te kiezen die passen bij je nieuwe context. Probeer je oude feestdagen niet één op één te kopiëren, want dat eindigt vaak in teleurstelling. Een witte kerst verwachten terwijl je in Australië woont, kan alleen op teleurstelling uitlopen.
Kies liever iets dat je elk jaar opnieuw kan invoeren, zoals een vast kerstontbijt, dezelfde film op kerstavond, een wandeling op tweede kerstdag of op de eerste dag van het nieuwe jaar, of een kort moment waarop je samen terugblikt op het jaar dat voorbij is.
Plan verbinding in
Verbinding plannen helpt ook, hoe onromantisch dat woord “plannen” soms klinkt. Een vast belmoment, een korte verjaardagsvideo waarin iedereen iets inspreekt, of samen “op afstand tegelijk” koffie drinken.
Plan liever een vast belmoment dan “we bellen wel eens”, want dat laatste gebeurt vaak helemaal niet. Dat haalt de scherpste randjes van het gemis, omdat je toch even samen ‘aanwezig’ bent.
Plan een feestje met andere expats of emmigranten
Het kan ook helpen om op belangrijke dagen (je verjaardag, feestdagen) iets te plannen met je (nieuwe) expat vrienden. Zij missen allemaal ook iets van ’thuis’, waardoor die vriendschappen vaak zo intens, sterk en bijzonder zijn.
Je krijgt die dag dan extra liefde. Enerzijds de berichtjes van vrienden en familie thuis, anderzijds ben je omringd door je expat ‘framily’.
Heimwee? Vergeet je lijf niet.
En vergeet je lijf niet. Heimwee is stress en stress vraagt om ontlading.
Wandelen, zwemmen, sporten, zelfs stevig opruimen kan helpen om spanning te laten zakken.
Niet om je verdriet weg te duwen, maar om je zenuwstelsel weer wat ademruimte te geven.
Soms is gewoon even terugkeren de oplossing
Het mag ook gezegd worden: het is oké om gewoon af en toe terug te gaan. Veel emmigranten merken dat ze beter met heimwee omkunnen wanneer ze op vaste momenten terugkeren naar hun thuisland.
Het zorgt voor houvast en geeft iets om naar uit te kijken. Daarnaast hebben sommigen een apart budget opzij gezet voor spontane “verrassingstrips”, zodat ze kunnen vertrekken wanneer de heimwee té zwaar wordt of bij onverwachte gebeurtenissen zoals een sterfgeval of ziekenhuisopname.
Een voorbeeld uit Lisa’s eigen ervaring
Neem Mario en mij. We wonen relatief dichtbij België en gaan drie à vier keer per jaar terug. Dat maakt dat het ‘afscheid’ voor ons nooit heel zwaar voelt, het is altijd een ’tot snel’.
Voor onze emigratie hebben we samen afgesproken dat we ons enkel comfortabel zouden voelen met emigreren als er ‘noodgeld’ is dat steeds gebruikt kan worden wanneer de heimwee te erg is of er een voorval gebeurt in één van onze thuislanden.
Die gemoedsrust alleen al maakt het leven als emmigrant zoveel makkelijker.
Praktische tips voor bezoekjes
Maak vaste terugkeerafspraken, bijvoorbeeld elk jaar met kerst of tijdens de zomervakantie.
Leg een noodbudget aan voor onverwachte reizen en bespreek vooraf met je partner of gezin hoe jullie heimwee aanpakken.
Bouw flexibiliteit in als je het nodig hebt. Voel je niet schuldig omdat je “toch voor emigreren gekozen hebt” en denk niet dat vaak terugkeren betekent dat je emigratie niet geslaagd is.
Vergeet alleen niet dat terugkeren ook financieel planning vraagt.
Heimwee op verjaardagen van jezelf én van je dierbaren
Jouw eigen verjaardag
Op je eigen verjaardag is het extra belangrijk om jezelf niet te laten verdwijnen in de drukte. Maak bewust een viermoment, ook al is het klein. Zeg gerust tegen je partner of gezin wat je nodig hebt, bijvoorbeeld dat je wil dat de dag “zichtbaar speciaal” voelt. Een kleine traditie die elk jaar terugkomt, waar je ook woont, geeft houvast en maakt je verjaardag van jou.
Creëer een verjaardagsritueel en spreek je verwachtingen uit naar je partner of gezin. Laat je verjaardag niet “maar gaan” omdat je toch niemand hebt en verwacht niet dat anderen aanvoelen wat je nodig hebt.
Vergeet niet dat ook kleine verjaardagsrituelen impact hebben.
Verjaardagen van mensen “thuis”
Bij verjaardagen van mensen “thuis” kan het pikken omdat je je verbonden voelt, maar niet aanwezig bent.
Dan helpt het vaak om het tastbaar te maken: een kaartje, een foto, een klein pakketje of een vaste belafspraak in plaats van “we bellen wel eens”.
Je kan zelfs je eigen mini-ritueel doen, zoals elk jaar op die dag dezelfde muziek opzetten of even bewust stilstaan bij één herinnering die jullie delen.
Plan bij verjaardagen van anderen een vast belmoment in plaats van “we zien wel” en verstuur een kaartje of pakketje om je aanwezigheid toch voelbaar te maken.
Heimwee bij kinderen
Kinderen tonen heimwee soms als verdriet, maar soms ook als boosheid, buikpijn, slecht slapen of plots heel “klein” gedrag. Ze hebben immers nog niet geleerd onder woorden te brengen wat ze “voelen”.
Wat meestal helpt, is hun gevoel benoemen zonder het te minimaliseren. Je kan zeggen dat je snapt dat ze oma missen, dat het logisch is, en dat het oké is dat het soms tegelijk een fijne dag én een moeilijke dag is.
Zorg ervoor dat familie toch nog zo dichtbij mogelijk voelt. Spraakberichtjes, korte videogesprekjes, een vaste “oma-moment”-routine, of een doosje met foto’s en kleine herinneringen kan kinderen echt houvast geven.
En ja, als jij daar zelf emotioneel van wordt: welkom bij het mens-zijn. Kinderen leren net veel van het feit dat gevoelens er mogen zijn.
Heimwee bij je partner
Soms zit de één sneller in “we maken er het beste van” en de ander in “ik trek dit even niet”. Heimwee is geen wedstrij, en je hoeft het ook niet op te lossen.
Wat vaak wél werkt, is praten in behoefte-taal.
Niet beginnen met “jij begrijpt mij niet”, maar “ik heb nood aan een knuffel en even luisteren zonder dat er meteen oplossingen worden gegeven”. Dat klinkt simpel, maar het scheelt enorm.
Heimwee: blijven of terugkeren?
Heimwee betekent niet automatisch dat je terug moet. Het betekent meestal dat je liefde voelt voor mensen, plekken en momenten die je gevormd hebben. Je mag blij zijn met je nieuwe leven en tegelijk rouwen om wat je mist. Dat is geen drama, dat is een hart met meerdere thuisadressen.
En vergeet ook niet hoe mooi het kan zijn om je hart op verschillende plaatsen te hebben. Waar familie en vrienden in de Benelux vaak ‘druk druk’ zijn, maken ze nu oprecht tijd voor je wanneer jullie elkaar zien.
Die momenten worden specialer, intenser en kostbaarder. De relaties met vrienden en familie veranderen, maar worden vaak juist dieper door de emigratie.
Als je merkt dat heimwee wekenlang alles overneemt, je slaap beïnvloedt of je functioneren echt onderuit haalt, dan is het ook gewoon oké om extra steun te zoeken. Soms is “erover praten” niet zwak of aanstellerig, maar slim.
Niets meer missen?
Schrijf je in voor onze nieuwe blogs of volg ons op onze socials:
